تیغه دیواری یزد، که با نام‌هایی چون تیغه سفالی یزد یا بلوک سفالی نیز شناخته می‌شود، یکی از پرکاربردترین مصالح بنایی در ساختمان‌سازی ایران است. این محصول در واقع نوعی آجر سفالی سبک و توخالی با سوراخ‌های افقی است که به طور تخصصی برای ساخت دیوارهای غیرباربر و جداکننده داخلی طراحی شده است.
استان یزد، به دلیل فراوانی معادن خاک رس مرغوب و پیشینه طولانی در صنعت کاشی و سفال، به یکی از قطب‌های اصلی تولید این محصول در کشور تبدیل شده و تیغه‌های تولیدی آن، به دلیل کیفیت و قیمت مناسب، در سراسر ایران طرفداران زیادی دارند.
فرآیند تولید و ماهیت محصول
تیغه دیواری یزد از خاک رس به عنوان ماده اولیه اصلی تولید می‌شود. این خاک پس از ترکیب با آب و افزودنی‌هایی مانند آهک، به صورت گل درآمده و سپس در قالب‌های مخصوص شکل می‌گیرد.
پس از قالب‌زنی و برش، بلوک‌های خام برای از بین بردن رطوبت اضافی خشک می‌شوند. مرحله نهایی، پختن بلوک‌ها در کوره‌های مخصوص در دمای حدود ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد است که به محصول نهایی استحکام و پایداری لازم را می‌بخشد.
تیغه‌های یزد معمولاً به دو روش خشک‌کن (مصنوعی) و آفتاب‌خشک (طبیعی) تولید می‌شوند که نوع خشک‌کن به دلیل کنترل بهتر فرآیند، از کیفیت و یکنواختی بالاتری برخوردار است.
انواع، ابعاد و مشخصات فنی تیغه های یزد ی
تیغه‌های دیواری یزد در ضخامت‌ها و ابعاد متنوعی تولید می‌شوند تا بتوانند نیازهای مختلف یک پروژه ساختمانی را پوشش دهند. انتخاب ضخامت مناسب، مستقیماً به نوع کاربری دیوار (جداکننده داخلی، دیوار پیرامونی و غیره) بستگی دارد.
متداول‌ترین ابعاد اسمی این محصول ۲۰×۲۰ سانتی‌متر است و ضخامت‌ها معمولاً ۵، ۷، ۱۰، ۱۵ و ۲۰ سانتی‌متر هستند.
ضخامت اسمی (سانتی‌متر) ابعاد اسمی (سانتی‌متر) وزن تقریبی هر قالب (کیلوگرم) تعداد قالب در هر متر مربع (تقریبی) کاربرد اصلی
۵ ۲۰×۲۰×۵ ۰.۹۵ ۲۸ دیوارهای بسیار نازک داخلی، دیواره دور آسانسور
۷ ۲۰×۲۰×۷ ۰.۹۵ ۲۸ دیواره دور آسانسور و راه‌پله، دیوارهای داخلی نازک
۱۰ ۲۰×۲۰×۱۰ ۱.۶۵ تا ۲.۱ ۲۵ تا ۲۸ رایج‌ترین نوع برای دیوارهای جداکننده داخلی اتاق‌ها
۱۵ ۲۰×۲۰×۱۵ ۲.۴ تا ۲.۶ ۳۰ دیوارهای پیرامونی و خارجی ساختمان
۲۰ (فوم‌دار) ۲۰×۲۰×۲۰ ۴ ۲۵ دیوارهای پیرامونی با نیاز به عایق‌بندی بالاتر (دارای فوم ۲ تا ۲.۵ سانتی‌متری)
نکته:
ابعاد واقعی (کاری) تیغه‌ها به دلیل درزهای ملات، کمی کمتر از ابعاد اسمی است. به عنوان مثال، ابعاد واقعی تیغه ۱۰ سانتی‌متری حدود ۱۸×۱۸×۸ سانتی‌متر است.
کاربردهای اصلی تیغه دیواری یزدی
تیغه دیواری یزد صرفاً برای دیوارهای غیرباربر طراحی شده است و نباید تحت هیچ شرایطی بار سازه‌ای را تحمل کند.
کاربردهای اصلی آن عبارتند از:
- دیوارهای جداکننده داخلی: تفکیک اتاق‌ها، آشپزخانه، سرویس بهداشتی و سایر فضاهای داخلی. تیغه ۱۰ سانتی‌متری رایج‌ترین گزینه برای این منظور است.
- دیواره‌های اطراف آسانسور و راه‌پله: به دلیل وزن سبک، تیغه‌های ۵ و ۷ سانتی‌متری گزینه‌ای مناسب برای این نواحی هستند.
- دیوارهای پیرامونی و خارجی: تیغه‌های ۱۵ و ۲۰ سانتی‌متری (به‌ویژه نوع فوم‌دار) برای ساخت پوسته خارجی ساختمان به کار می‌روند.
- پر کردن فضاهای خالی: در برخی موارد برای پر کردن فضاهای باقیمانده در سازه نیز استفاده می‌شوند.
نحوه اجرا و ملات از تیغه های دیواری یزدی :
اجرای تیغه دیواری یزد نیازمند دقت و رعایت اصول فنی است تا دیواری یکدست، مقاوم و بدون ترک ایجاد شود.
مراحل کلی اجرا به شرح زیر است:
- آماده‌سازی سطح: ابتدا سطح زیر کار (کف یا تیر) باید کاملاً تمیز، تراز و از هرگونه آلودگی پاک شود.
- ملات‌ریزی اولیه: یک لایه ملات ماسه و سیمان به ضخامت حداکثر ۱.۵ سانتی‌متر روی سطح کار ریخته می‌شود تا اولین رج تیغه‌ها روی آن قرار گیرد.
- چیدن رج‌ها: تیغه‌ها به صورت رج به رج روی ملات چیده می‌شوند. برای هر رج، ملات‌ریزی مجدداً انجام می‌شود. استفاده از شمشه برای شاقولی کردن و کنترل یکنواختی دیوار ضروری است.
- اتصال به سازه: برای اتصال دیوار تیغه‌ای به ستون‌ها یا دیوارهای اصلی، از میلگرد یا تسمه استفاده می‌شود تا از جدا شدن دیوار در هنگام زلزله جلوگیری شود. همچنین در محل تقاطع با سازه‌های بتنی، استفاده از نوار جداکننده برای جلوگیری از ترک‌های ناشی از جمع‌شدگی توصیه می‌شود.
- ملات مناسب: ملات مورد استفاده معمولاً ماسه و سیمان با عیار مناسب (مثلاً ۱:۶) است. ملات باید ریزدانه، پرمایه و از تراکم کافی برخوردار باشد تا چسبندگی لازم را ایجاد کند.
- بندکشی و اندود: پس از اتمام چیدن، درزهای بین تیغه‌ها با ملات پر می‌شوند (بندکشی). سپس سطح دیوار با گچ یا اندود سیمانی پوشانده می‌شود.
مزایا و معایب تیغه دیواری یزدی
مانند هر مصالح ساختمانی دیگری، تیغه دیواری یزد نیز دارای نقاط قوت و ضعفی است که باید در انتخاب آن مدنظر قرار گیرد.
مزایاتیغه یزدی عبارتند از :
- وزن سبک:
این تیغه‌ها به دلیل توخالی بودن، وزن بسیار کمتری نسبت به آجرهای توپر دارند. این ویژگی باعث کاهش بار مرده وارد بر سازه، سهولت حمل‌ونقل و افزایش سرعت اجرا می‌شود و برای ساختمان‌های بلند بسیار مناسب است.
- عایق حرارتی و صوتی:
وجود حفره‌های هوا در ساختار تیغه، آن را به یک عایق طبیعی تبدیل کرده است. هوا به دام افتاده در این حفره‌ها از انتقال حرارت و صدا جلوگیری می‌کند. بر اساس برخی منابع، تیغه‌های سفالی ۲۰ تا ۳۰ درصد عایق حرارتی بهتری نسبت به آجرهای معمولی هستند.
- صرفه اقتصادی:
تیغه‌های یزد معمولاً قیمت مناسب‌تری نسبت به برخی مصالح دیگر مانند آجرهای اصفهان دارند و برای پروژه‌هایی با محدودیت بودجه گزینه مقرون‌به‌صرفه‌ای محسوب می‌شوند.
- مقاومت در برابر آتش:
سفال از جنس خاک رس پخته شده است و در برابر آتش‌سوزی مقاومت خوبی دارد و به عنوان یک ماده غیرقابل احتراق شناخته می‌شود.
- جذب رطوبت:
سفال به طور طبیعی قابلیت جذب و دفع رطوبت را دارد که می‌تواند به تنظیم رطوبت نسبی محیط کمک کند.
معایب تیغه دیواری یزدی :
عدم تحمل بار : مهم‌ترین محدودیت این تیغه‌ها، غیرباربر بودن آنهاست. نمی‌توان از آنها برای ساخت دیوارهای حمال استفاده کرد و اجرای هرگونه سازه یا بار سنگین روی آنها ممنوع است.
- عدم امکان نصب آویزهای سنگین: به دلیل توخالی بودن و مقاومت کم در برابر نیروهای نقطهای، نصب مستقیم وسایل سنگین مانند کابینت، رادیاتور یا دستشویی روی دیوار تیغه‌ای سفالی به راحتی امکان‌پذیر نیست و نیاز به تمهیدات ویژه (مانند استفاده از بولت‌های مخصوص یا تقویت موضعی) دارد.
- پرت و دورریز: تیغه‌های سفالی در هنگام حمل، انبارش و اجرا ممکن است بشکنند که منجر به پرت مصالح می‌شود. همچنین بازیافت ضایعات پخته‌شده سفال به راحتی امکان‌پذیر نیست.
- نیاز به نیروی متخصص: اجرای صحیح و اصولی دیوار تیغه‌ای برای جلوگیری از ترک‌خوردگی و ناهمواری، نیازمند بنّا و اکیپ اجرایی ماهر و باتجربه است.
استانداردهای ملی مرتبط درمورد تیغه دیواری یزدی
کیفیت تیغه‌های سفالی دیواری در ایران تحت پوشش استانداردهای ملی مشخصی قرار دارد. مهم‌ترین این استانداردها عبارتند از:
- استاندارد ملی ایران شماره ۷۱۲۲: “مصالح ساختمانی – آجرهای رسی سبک غیرباربر با سوراخ‌های افقی و پنل‌های آجری رسی سبک غیرباربر با سوراخ‌های افقی – ویژگی‌ها”. این استاندارد، مشخصات فنی، آزمون‌ها و الزامات مربوط به تیغه‌های سفالی غیرباربر را تعیین می‌کند.
- استاندارد ملی ایران شماره ۷۱۲۱: این استاندارد بیشتر به بلوک‌های سفالی با سوراخ‌های قائم (باربر و غیرباربر) می‌پردازد، اما در برخی منابع برای ارزیابی ویژگی‌های بلوک‌های سفالی دیواری به آن ارجاع داده شده است.
رعایت این استانداردها تضمین‌کننده کیفیت، دوام و ایمنی محصول است.
تولیدکنندگان و مراکز عرضه در یزد
استان یزد، به‌ویژه محور جاده یزد-میبد، یکی از اصلی‌ترین قطب‌های تولید تیغه سفالی در کشور است. کارخانه‌های متعددی در این منطقه فعالیت می‌کنند که از جمله شناخته‌شده‌ترین آنها می‌توان به سالار سفالین یزد، کیمیا آجر یزد، سفالین صنعت یزد و میبد سفالین اشاره کرد.
مقایسه تیغه یزدی با مصالح جایگزین
امروزه مصالح جدیدی مانند بلوک هبلکس (AAC) به عنوان جایگزین تیغه سفالی مطرح شده‌اند. هر کدام از این مصالح ویژگی‌های خاص خود را دارند:
- بلوک هبلکس: این بلوک‌ها از بتن سبک اتوکلاو شده تولید می‌شوند و وزن بسیار کم و عایق‌بندی حرارتی بسیار بالایی دارند. سرعت اجرای آنها بالاست و قابلیت برش‌خوردن خوبی دارند. با این حال، قیمت پایه آنها معمولاً گران‌تر است و نیاز به چسب مخصوص دارند و برای جلوگیری از ترک‌خوردگی در اندود، اغلب نیاز به توری مش و پرایمر دارند که هزینه تمام‌شده را بالا می‌برد.
- تیغه سفالی یزد: در مقابل، تیغه سفالی از نظر قیمت تمام‌شده (با احتساب ملات و اندود) معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر است. با این حال، وزن آن نسبت به هبلکس بیشتر است، سرعت اجرای آن پایین‌تر است و برای عایق‌بندی بالاتر (در ضخامت‌های کم) نیاز به تمهیدات اضافی مانند فوم دارد.
انتخاب بین این دو مصالح، به عوامل مختلفی مانند بودجه پروژه، نوع کاربری دیوار، اهمیت عایق‌بندی و سرعت اجرا بستگی دارد.
به طور کلی می توان گفت که :
تیغه دیواری یزد، به عنوان یک مصالح بومی و پرکاربرد، جایگاه خود را در صنعت ساختمان‌سازی ایران تثبیت کرده است. این محصول با ارائه ترکیبی از وزن سبک، عایق‌بندی مناسب، مقاومت در برابر آتش و صرفه اقتصادی، گزینه‌ای ایده‌آل برای ساخت دیوارهای غیرباربر داخلی و جداکننده به شمار می‌رود. با این حال، محدودیت‌هایی مانند عدم تحمل بار و دشواری در نصب آویزهای سنگین باید در طراحی و اجرا در نظر گرفته شوند. با رعایت استانداردهای ملی و استفاده از نیروی کار ماهر، می‌توان از این مصالح برای ایجاد فضاهایی ایمن، آرام و مقرون‌به‌صرفه در ساختمان‌ها بهره برد.
قیمت بلوک تیغه 10 سانتی در یزد:
قیمت بلوک تیغه ای 10 سانتی دریزد بامبلغ هرعدد 4000ت و قیمت تیغه دیواری 15 باقیمت هرعدد 5000ت به فروش می رسد
که هزینه حمل وبارگیری نیزبه قیمت ها فوق اضافه می گردد
دیدگاه شما با موفقیت ثبت شد.